Piła zaprasza na ogólnopolskie obchody Roku Stanisława Staszica

W 2026 roku cała Polska świętuje 200. rocznicę śmierci Stanisława Staszica, jednego z najwybitniejszych myślicieli i reformatorów epoki oświecenia. Dla Piły, jego rodzinnego miasta, jubileusz ten ma szczególne znaczenie. To właśnie tutaj rozpoczynają się ogólnopolskie obchody Roku Staszica – bogaty cykl wydarzeń kulturalnych, naukowych i edukacyjnych. Staszic ma być pokazany jako postać nowoczesna, aktywna, zaangażowana społecznie i gospodarczo – patron młodych, rozwoju i odpowiedzialności za kraj.

Uroczysta inauguracja odbędzie się 20 stycznia 2026 roku – dokładnie w rocznicę śmierci Staszica – pod jego pomnikiem, zlokalizowanym u zbiegu ulic Wodnej i alei Jana Pawła II w Pile. Tego samego dnia delegacja miasta weźmie udział w obchodach w Warszawie przy grobie Staszica, a dzień później w Sejmie RP zostanie otwarta ogólnopolska wystawa poświęcona jego życiu i działalności.

Prezydent Piły podkreśla, iż miasto czuje szczególną odpowiedzialność za dziedzictwo Stanisława Staszica – człowieka niezwykle wszechstronnego: naukowca, przedsiębiorcy, reformatora i patrioty. To właśnie w Pile, jego rodzinnym mieście, rozpoczynają się ogólnopolskie obchody Roku Staszica. Przez cały 2026 rok realizowany będzie szeroki program wydarzeń, którego celem jest pokazanie Staszica jako postaci przez cały czas aktualnej i inspirującej.

– Stanisław Staszic to postać absolutnie wyjątkowa nie tylko dla historii Polski, ale w sposób szczególny także dla Piły. To tutaj się urodził, tutaj prawdopodobnie stawiał swoje pierwsze kroki, zdobywał pierwsze umiejętności i kształtował swoją wrażliwość, która później zaowocowała działalnością naukową, społeczną i państwową. W Pile czujemy się odpowiedzialni za jego dziedzictwo – za wartości, które nam pozostawił, i za to, by przekazywać je kolejnym pokoleniom. Dlatego nie ma lepszego miejsca, by rozpocząć ogólnopolskie obchody Roku Staszica, niż właśnie jego rodzinne miasto. Chcemy, aby Rok Staszica był nie tylko okazją do wspomnień, ale przede wszystkim do pokazania, iż jego myśl przez cały czas jest aktualna. Poprzez wystawy, wydarzenia, obecność jego postaci w przestrzeni miasta oraz wyjątkowy album zatytułowany „Urodziłem się w mieście Piła…”. Tym wydawnictwem chcemy opowiedzieć historię Piły jako miasta nowoczesnego, ale głęboko zakorzenionego w wartościach. Staszic stanie się symbolicznym przewodnikiem po naszym mieście, a mieszkańcy i goście będą mogli spojrzeć na Piłę jego oczami i odkryć, jak bardzo jego idee wciąż do nas przemawiają – mówi Beata Dudzińska, prezydent Piły.

Muzeum Stanisława Staszica w Pile jest jednym z głównych organizatorów Roku Staszica w Polsce. Przygotowano liczne wystawy, w tym dużą wystawę plenerową, która zadebiutuje 7 czerwca w Parku Staszica w Pile i będzie podróżować po kraju. Zaplanowano także trzy duże konferencje naukowe (w Pile, Warszawie i Żelazowej Woli), liczne wykłady, konkursy, publikacje , wydanie płyty jazzowej Damiana Kostki inspirowanej postacią Staszica . Będzie też specjalna trasa „śladami” Staszica, nie tylko w Pile ale w różnych miejscowościach podczas której uczestnicy będą zbierać okolicznościowe pieczątki.

– Zależy nam na tym, aby pokazać Stanisława Staszica jako postać naprawdę wyjątkową – nie tylko istotną historycznie, ale także niezwykle aktualną. To był człowiek, który wyprzedzał swoją epokę nie o jeden, ale o kilka kroków: w sposobie myślenia, w podejściu do nauki, gospodarki, edukacji i odpowiedzialności za państwo. Rok Staszica ma być okazją do tego, by wydobyć tę nowoczesność z jego biografii i pokazać ją współczesnym odbiorcom, w tym młodemu pokoleniu. Chcemy, aby odwiedzający Piłę, muzeum i nasze wydarzenia nie tylko poznali fakty z jego życia, ale przede wszystkim zrozumieli, dlaczego był i przez cały czas jest postacią tak istotną dla Polski – dodaje Joanna Rychlik-Łukasiewicz, dyrektor Muzeum Stanisława Staszica w Pile.

Dr Maciej Usurski z Muzeum Stanisława Staszica zapowiada bogaty program naukowy i edukacyjny Roku Staszica. W styczniu odbędą się dwie ważne konferencje – w Warszawie i w Pile – z udziałem najwybitniejszych badaczy tej postaci. Szczególną rolę odegra nowoczesna wystawa „Być narodowi użytecznym”, prezentująca Staszica poprzez jego teksty, wspomnienia i dokumenty. Jednym z najważniejszych projektów będzie także wydanie po raz pierwszy w historii pełnej korespondencji Stanisława Staszica w jednym tomie.

Z okazji jubileuszu wizerunek Stanisława Staszica zyska nowe, wyraźne miejsce w przestrzeni miasta. Przy wjazdach pojawią się nowoczesne tablice, przypominające, iż to właśnie tu urodził się wybitny pilanin, a jedna z głównych ulic zostanie ozdobiona okolicznościowymi proporcami, które przywołają jego postać i idee.

Najbardziej niezwykłym elementem obchodów będzie uroczyste nadanie imienia Stanisława Staszica specjalnie wyhodowanej różzie. Ceremonia „chrztu” tego wyjątkowego kwiatu odbędzie się podczas sesji Rady Miasta, wpisując się w świętowanie urodzin Piły. Róża stanie się stałą ozdobą miejskich przestrzeni, a mieszkańcy będą mogli zabrać jej odmianę do swoich ogrodów, nabywając ją podczas Krajowej Wystawy „Miasto-Ogród”.

Zapraszamy mieszkańców, szkoły, instytucje i gości do wspólnego przeżywania tego szczególnego jubileuszu – poprzez wydarzenia kulturalne, edukacyjne i artystyczne, które przypomną, iż Piła jest prawdziwym miastem Staszica.

Sebastian Daukszewicz