Pomagała więźniom, ratowała Rzeszowian. „Anioł z Auschwitz” ma swoją ulicę

Z inicjatywą upamiętnienia Marii Stromberger wystąpiły Towarzystwo Przyjaciół Rzeszowa oraz Stowarzyszenie Nasz Dom Rzeszów. Uroczystość przypomniała o jej pomocy dla więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau i więzi z mieszkańcami miasta, których wspierała podczas wojny.

Ulica na osiedlu Pułaskiego

Imię Marii Stromberger nosi ulica biegnąca od al. Piłsudskiego w kierunku południowo-zachodnim. Uchwałę w tej sprawie Rada Miasta Rzeszowa przyjęła 26 maja 2026 roku.

W działania na rzecz upamiętnienia pielęgniarki zaangażowali się Jerzy Maślanka, redaktor naczelny miesięcznika „Nasz Dom Rzeszów”, Roman Małek, prezes Towarzystwa Przyjaciół Rzeszowa, oraz mecenas Bogusław Kobisz, wiceprezes Stowarzyszenia Nasz Dom Rzeszów.

Podczas uroczystości prezydent Konrad Fijołek mówił o Marii Stromberger jako o wzorze humanizmu i osobie, która zachowała człowieczeństwo w przerażających warunkach wojny. Nawiązał również do pomocy udzielanej przez rzeszowian podczas rosyjskiej agresji na Ukrainę i przyznanego miastu tytułu Miasta Ratownika.

Pomagała także rzeszowskim więźniom

Maria Stromberger żyła w latach 1898–1957. Była dyplomowaną pielęgniarką, od 1942 roku zatrudnioną w Auschwitz. Pracowała pod nadzorem lekarzy SS, dlatego pomoc udzielana więźniom wiązała się z zagrożeniem jej życia.

Przekazywała potrzebującym jedzenie, lekarstwa i ubrania. Ukrywała chorych przed selekcjami, a także wynosiła z obozu korespondencję i dokumenty dotyczące zbrodni popełnianych przez załogę SS.

Wśród więźniów, z którymi związała ją działalność pomocowa, byli młodzi ludzie z Rzeszowa, w tym uczniowie I i II Państwowego Gimnazjum. W miejskiej informacji wymieniono Edwarda Pysia, Zbigniewa Bendkowskiego, Emila i Stanisława Barańskich, Jana Zdebika, Józefa Nowackiego, Kazimierza Albina, Eugeniusza Nedojadłę i Tadeusza Szewczyka. Pomoc otrzymywał również Józef Szajna, zatrzymany podczas próby przedostania się na Węgry.

Rzeszów upamiętnił Marię Stromberger. Ulica i tablica dla „Anioła z Auschwitz”

Jak podano w materiale prasowym, Edward Pyś przeżył ciężką chorobę, tyfus plamisty, dzięki opiece i leczeniu zapewnionym przez Stromberger. Szajnie pomagała przetrwać, dostarczając leki oraz dodatkowe racje żywnościowe.

Odwaga w najtrudniejszych warunkach

O znaczeniu jej postawy mówiła uczestnicząca w uroczystości Regina Figl, konsul generalna Republiki Austrii w Krakowie.

„Przykład Marii Stromberger pokazuje nam, iż każda osoba w życiu ma wybór pomiędzy czynieniem dobra, a zła, choćby w najgorszych okolicznościach” podkreśliła konsul.

Po wojnie byli więźniowie Auschwitz, także ocaleni rzeszowianie, wystąpili w obronie pielęgniarki. Składali świadectwa potwierdzające pomoc, której udzielała w obozie. W 1947 roku Maria Stromberger przyjechała do Rzeszowa i spotkała się z rodzinami uratowanych.

Tablica na ścianie II LO

Drugim elementem upamiętnienia jest tablica odsłonięta na ścianie II Liceum Ogólnokształcącego. Jej powstanie poprzedził szkolny konkurs rozstrzygnięty przez Towarzystwo Przyjaciół Rzeszowa i Stowarzyszenie Nasz Dom Rzeszów.

Zwyciężyła praca Oliwii Szpieć. Tablicę wykonał artysta rzeźbiarz Krzysztof Brzuzan. Umieszczenie jej na budynku szkoły przypomina o pomocy, jaką Maria Stromberger niosła młodym więźniom związanym z Rzeszowem.