Seniorzy stracą prawo jazdy? UE podjęła decyzję, jest nowa granica wieku

Zmiany są częścią szerokiej reformy unijnych przepisów drogowych. Komisja Europejska od kilku lat realizuje strategię „Vision Zero”, której celem jest niemal całkowite wyeliminowanie ofiar śmiertelnych na drogach do 2050 r. Według danych Komisji każdego roku na drogach państw członkowskich ginie ponad 20 tys. osób, dlatego Bruksela dąży do dalszego zaostrzenia standardów bezpieczeństwa.

Jednym z elementów reformy są nowe zasady wydawania i przedłużania ważności praw jazdy. W toku negocjacji pomiędzy Komisją Europejską, Parlamentem Europejskim i Radą UE szczególne emocje wzbudziła kwestia starszych kierowców.

Pierwotnie rozważano obowiązkowe badania lekarskie seniorów wykonywane co pięć lat. W przypadku negatywnej oceny zdrowia kierowca mógłby utracić możliwość prowadzenia pojazdów. Takie rozwiązanie spotkało się jednak z krytyką części europosłów i organizacji reprezentujących osoby starsze.

Granica wieku przesunięta do 65 lat

Parlament Europejski ostatecznie wypracował kompromis. Jak wyjaśniała Dorota Kolińska z biura prasowego Parlamentu Europejskiego, wiek, od którego państwa członkowskie będą mogły stosować bardziej rygorystyczne zasady wobec kierowców, został przesunięty z 50 do 65 lat.

Najważniejsze jest jednak to, iż kraje UE nie będą miały obowiązku wprowadzania takich ograniczeń. Otrzymają jedynie możliwość skrócenia okresu ważności prawa jazdy dla starszych kierowców i kierowania ich na częstsze badania lekarskie.

W praktyce oznacza to, iż Polska będzie mogła pozostawić obecne rozwiązania lub zdecydować się na bardziej szczegółową kontrolę stanu zdrowia osób po ukończeniu 65. roku życia.

Koniec bezterminowych dokumentów

Zmiany wpisują się również w proces odchodzenia od bezterminowych praw jazdy.

Zgodnie z przyjętymi założeniami standardowa ważność prawa jazdy będzie wynosiła 15 lat. o ile dokument pełni także funkcję dowodu tożsamości, okres ten może zostać skrócony do 10 lat.

Inne zasady obejmą kierowców zawodowych. W przypadku kierowców autobusów i samochodów ciężarowych dokumenty mają być odnawiane co pięć lat.

Państwa członkowskie będą mogły dodatkowo skrócić okres ważności prawa jazdy osobom starszym, na przykład do pięciu lat, jeżeli uznają to za uzasadnione względami bezpieczeństwa.

Badania lekarskie przed wydaniem i odnowieniem prawa jazdy

Nowe regulacje przewidują również obowiązkową ocenę stanu zdrowia kierowców przy uzyskiwaniu pierwszego prawa jazdy oraz podczas jego odnawiania.

Szczególną uwagę mają zwracać badania wzroku oraz układu krążenia. Jednocześnie państwa członkowskie otrzymają możliwość zastąpienia pełnego badania lekarskiego formularzem samooceny zdrowia w przypadku kierowców samochodów osobowych i motocykli.

O tym, czy w Polsce konieczna będzie każdorazowa wizyta u lekarza, czy wystarczy oświadczenie kierowcy, zdecydują krajowe władze podczas wdrażania nowych przepisów.

Wdrożenie zmian dopiero za kilka lat

Choć dyskusja wokół nowych regulacji trwa już od dłuższego czasu, kierowcy nie muszą spodziewać się rewolucji od przyszłego roku.

Po ostatecznym zatwierdzeniu przepisów państwa członkowskie otrzymają cztery lata na ich wdrożenie. Oznacza to, iż nowe rozwiązania najprawdopodobniej zaczną obowiązywać około 2028–2029 r.

Tym samym doniesienia sugerujące automatyczną utratę prawa jazdy przez seniorów w 2026 r. nie znajdują potwierdzenia w przyjętych regulacjach.

Kierowcy po 75. roku życia reagują choćby dwa razy wolniej

Dyskusja o badaniach seniorów wynika przede wszystkim z procesów demograficznych. Prognozy wskazują, iż do połowy stulecia niemal połowa mieszkańców Unii Europejskiej będzie miała co najmniej 50 lat.

Jak podkreśla dr Ewa Odachowska-Rogalska z Instytutu Transportu Samochodowego, nie istnieje jeden wiek, po którego osiągnięciu człowiek powinien zrezygnować z prowadzenia pojazdów. Z wiekiem jednak stopniowo pogarszają się zdolności psychofizyczne.

Największe zmiany dotyczą czasu reakcji, który wyraźnie wydłuża się między 50. a 60. rokiem życia oraz po ukończeniu 65 lat. Szczególnie widoczne różnice występują po 75. roku życia. Według ekspertki osoby w tym wieku mogą reagować choćby dwukrotnie wolniej niż młodsi kierowcy.

Dodatkowym problemem stają się pogarszający się wzrok, ograniczone pole widzenia, słabsza zdolność oceny odległości i mniejsza wrażliwość na kontrast. Wszystko to utrudnia podejmowanie szybkich decyzji, zwłaszcza na skomplikowanych skrzyżowaniach.

Statystyki wypadków pokazują skalę problemu

Dane Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji za 2025 r. pokazują, iż kierowcy w wieku 60 lat i więcej spowodowali 3866 wypadków drogowych.

W zdarzeniach tych zginęło 339 osób, a 4327 zostało rannych.

Pod względem liczby spowodowanych wypadków seniorzy zajęli trzecie miejsce wśród wszystkich grup wiekowych kierowców. Więcej zdarzeń powodowali jedynie kierowcy w wieku 25–39 lat oraz 40–59 lat.

Zwracają uwagę również statystyki dotyczące rowerzystów. Osoby mające co najmniej 60 lat odpowiadały za największą liczbę wypadków spowodowanych przez rowerzystów – 338 zdarzeń. Seniorzy stanowili także najliczniejszą grupę ofiar śmiertelnych na polskich drogach. W 2025 r. zginęło łącznie 611 osób z tej kategorii wiekowej.

Badania zamiast automatycznych ograniczeń

Specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem ruchu drogowego podkreślają, iż sam wiek nie powinien przesądzać o umiejętności prowadzenia pojazdów.

Coraz częściej wskazuje się natomiast na potrzebę regularnej oceny stanu zdrowia, szczególnie u osób cierpiących na choroby neurologiczne, zaburzenia poznawcze czy początki demencji. Takie rozwiązanie pozwalałoby identyfikować rzeczywiste zagrożenia niezależnie od wieku kierowcy.

Właśnie dlatego przyjęte przez Unię Europejską przepisy nie przewidują automatycznego odbierania prawa jazdy seniorom. Państwa członkowskie otrzymają jedynie narzędzia umożliwiające częstsze monitorowanie stanu zdrowia kierowców, jeżeli uznają to za konieczne dla poprawy bezpieczeństwa na drogach.

Słowa kluczowe: prawo jazdy seniorzy, badania kierowców seniorów, nowe przepisy UE, prawo jazdy 2028, kierowcy 65 plus, badania lekarskie kierowców, Parlament Europejski, Komisja Europejska, bezpieczeństwo ruchu drogowego, seniorzy na drogach