Zdjęcie: Przebudowa budynku Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce

Kultowe „talerze” Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce czeka przebudowa. Po pół wieku od oddania do użytku, symbol Karkonoszy czeka szereg prac mających na celu przywrócenie mu dawnej świetności.

To jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków w Polsce i jednocześnie symbol Karkonoszy. Charakterystyczne trzy „talerze” stojące na szczycie Śnieżki od ponad pół wieku są nie tylko ikoną architektury, ale przede wszystkim miejscem prowadzenia nieprzerwanych obserwacji meteorologicznych w jednych z najtrudniejszych warunków klimatycznych w kraju. Po latach problemów technicznych Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej rozpoczął procedurę, która ma doprowadzić do kompleksowej przebudowy i modernizacji obiektu. Właśnie otwarto oferty w przetargu na realizację inwestycji.

Historia Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce

Historia obserwacji meteorologicznych na Śnieżce sięga XIX wieku. Pierwsza stacja meteorologiczna rozpoczęła działalność na najwyższym szczycie Karkonoszy już w 1889 roku, kiedy pomiary prowadzono w dawnym schronisku górskim. Dzięki wyjątkowemu położeniu – na wysokości 1603 m n.p.m. – Śnieżka stała się jednym z najważniejszych punktów obserwacyjnych w tej części Europy, umożliwiając badanie zjawisk atmosferycznych zachodzących w wysokich partiach gór.

Obecny budynek Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego powstał w latach 1966–1974. Zaprojektował go wybitny polski architekt Witold Lipiński, profesor Politechniki Wrocławskiej, znany z nowatorskich i eksperymentalnych rozwiązań architektonicznych. Nietypowa forma trzech dysków przypominających latające spodki była odpowiedzią nie tylko na estetyczne ambicje projektanta, ale przede wszystkim na ekstremalne warunki panujące na szczycie Śnieżki. Aerodynamiczny kształt miał ograniczać oddziaływanie huraganowych wiatrów, które regularnie przekraczają tam prędkość 200 km/h, oraz zmniejszać obciążenie konstrukcji przez śnieg i lód.

Po oddaniu obiektu do użytku w 1974 roku pełnił on kilka funkcji. W dwóch górnych dyskach ulokowano pomieszczenia Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego IMGW wraz z zapleczem dla pracowników prowadzących całodobowe obserwacje meteorologiczne. Dolny dysk przeznaczono natomiast dla turystów. Działała tam restauracja, punkt gastronomiczny oraz zaplecze sanitarne. Dzięki temu obiekt stał się nie tylko centrum badań naukowych, ale również jednym z najbardziej charakterystycznych punktów odwiedzanych przez turystów zdobywających Śnieżkę.

Przez dziesięciolecia obserwatorium dostarczało danych wykorzystywanych do prognoz pogody, analiz klimatycznych oraz badań naukowych prowadzonych zarówno w Polsce, jak i w ramach międzynarodowych systemów wymiany informacji meteorologicznych.

Obserwatorium na Śnieżce do przebudowy

Choć charakterystyczne „talerze” stały się symbolem polskiej architektury XX wieku, z biegiem lat coraz wyraźniej ujawniały się problemy techniczne konstrukcji.

Pierwsze poważne problemy pojawiły się w 2009 roku. W marcu, po wystąpieniu wyjątkowo trudnych warunków atmosferycznych oraz ujawnieniu wad konstrukcyjnych, doszło do częściowego uszkodzenia dolnego dysku. Konieczne było wówczas zabezpieczenie budynku oraz ograniczenie dostępu dla odwiedzających.

Stan techniczny obiektu stopniowo się pogarszał. Ostatecznie w listopadzie 2015 roku IMGW zdecydował o całkowitym wyłączeniu dolnego dysku z użytkowania. Powodem były względy bezpieczeństwa oraz postępująca degradacja elementów konstrukcyjnych. Od tamtej pory turyści nie mają dostępu do tej części budynku.

Nie oznaczało to jednak przerwania działalności obserwatorium. W dwóch górnych dyskach nieprzerwanie pracują meteorolodzy prowadzący całodobowe pomiary temperatury, ciśnienia, opadów, prędkości i kierunku wiatru oraz wielu innych parametrów atmosferycznych w ramach Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej.

Przebudowa „talerzy” na Śnieżce

Po latach przygotowań Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ogłosił przetarg na realizację zadania pod nazwą „Przebudowa budynku Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce”.

Inwestycja ma zostać zrealizowana w ciągu 60 miesięcy i obejmuje praktycznie kompleksową przebudowę całego obiektu.

Najważniejszym celem przedsięwzięcia jest zabezpieczenie miejsca prowadzenia obserwacji meteorologicznych oraz dostosowanie budynku do obowiązujących w tej chwili przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, warunków technicznych oraz współczesnych standardów funkcjonalnych.

Projekt zakłada również przywrócenie do użytkowania zamkniętego od niemal jedenastu lat dolnego dysku. Po zakończeniu inwestycji ma tam ponownie funkcjonować punkt gastronomiczny wraz z pełnym zapleczem kuchennym, sanitarnym i technicznym.

Przebudowa budynku Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Śnieżce – zakres prac

Przebudowa obejmie praktycznie wszystkie elementy budynku. Zaplanowano między innymi rozbiórki i prace przygotowawcze, wykonanie nowych izolacji termicznych, remont stropów, wzmocnienie konstrukcji dachu oraz docieplenie ścian. Wymienione zostanie całe pokrycie dachowe wszystkich trzech dysków. Zamiast obecnych pokryć pojawi się nowa blacha tytanowo-cynkowa wykonywana na rąbek stojący.

Generalny remont przejdą również elewacje kamienne, komin, zbiornik na wodę oraz pomieszczenia techniczne.

Kompleksowo wymieniona zostanie stolarka okienna i drzwiowa, przebudowany zostanie układ funkcjonalny dolnego dysku, a wewnątrz powstaną nowe pomieszczenia restauracyjne, kuchenne, magazynowe i socjalne.

Modernizacja obejmie również wszystkie instalacje sanitarne i elektryczne. Powstaną nowe instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, hydrantowe, wentylacyjne oraz ogrzewanie elektryczne. Zaplanowano budowę nowej stacji transformatorowej, rozdzielni, instalacji oświetleniowych, monitoringu, sieci komputerowej oraz systemów przeciwpożarowych.

Istotnym elementem będzie również montaż nowej kamery widokowej przystosowanej do pracy w ekstremalnych warunkach atmosferycznych. Zostanie ona umieszczona na środkowym dysku i będzie odporna na bardzo silny wiatr, oblodzenie oraz intensywne opady śniegu.

Prace obejmą także elementy objęte ochroną konserwatorską, między innymi charakterystyczne kamienne elewacje, metalowo-szklane detale dekoracyjne, mozaikę z luksferów oraz sufitowe dekoracje przypominające plastry miodu.

Śnieżka – dwie oferty w przetargu

Procedura przetargowa weszła właśnie w kolejny etap. Po otwarciu ofert okazało się, iż o realizację inwestycji ubiegają się dwa podmioty.

Tańszą ofertę złożyła spółka Pre-Fabrykat z Miłkowa, która wyceniła wykonanie wszystkich prac na 24,38 mln zł brutto. Drugą ofertę przedstawiła Nexus Nowe Technologie S.A., proponując realizację inwestycji za 36,37 mln zł brutto. Różnica pomiędzy obiema propozycjami wynosi niemal 12 mln zł. To istotne również z punktu widzenia finansowania inwestycji. IMGW zamierza przeznaczyć na realizację zadania 30.725.104,78 zł.

Otwarcie ofert nie kończy jednak postępowania. Przed wyborem wykonawcy IMGW musi jeszcze przeprowadzić ich szczegółową ocenę pod względem formalnym i merytorycznym oraz zweryfikować spełnienie wszystkich warunków udziału w postępowaniu. Dopiero po zakończeniu tej procedury możliwe będzie podpisanie umowy i rozpoczęcie jednej z najważniejszych inwestycji dotyczących jednego z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w polskich górach.