Walka ze zmianami klimatu należy do najpoważniejszych wyzwań współczesności. Choć rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawa efektywności energetycznej oraz zmiany w stylu życia odgrywają kluczową rolę w ograniczaniu emisji, coraz większe znaczenie zyskują także technologie wychwytu, utylizacji i składowania dwutlenku węgla (ang. Carbon Capture, Utilization and Storage, CCUS). Rozwiązania te, polegające na wychwytywaniu, a następnie wykorzystaniu lub permanentnym składowaniu dwutlenku węgla, wskazywane są jako istotne uzupełnienie działań na rzecz osiągnięcia celów klimatycznych.
Wiele instytucji badawczych, w tym Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) i Międzynarodowa Agencja Energetyczna (International Energy Agency, IEA) wskazuje, iż osiągnięcie neutralności klimatycznej bez tych technologii może być niemożliwe, a dla części przemysłu stanowią one jedyną realną ścieżkę dekarbonizacji. Konfederacja Lewiatan podkreśla, iż ich rozwój może jednocześnie wzmocnić konkurencyjność firm i przynieść wymierne korzyści gospodarce – od wzrostu PKB i inwestycji po niższą inflację względem scenariusza bez CCUS.
Potrzebna strategii i zmiana prawa
– Na przeszkodzie szerokiemu wdrożeniu CCUS w Polsce stoi wiele barier. Jedną z nich jest konieczność nowelizacji kluczowych aktów prawnych. W grudniu 2025 r. przedstawiono do konsultacji projekt rozporządzenia lokalizacyjnego, które oczekuje na oficjalne przyjęcie. Jednak zmian wymagają również inne akty prawne np. regulacje z zakresu transportu dwutlenku węgla. Polska wciąż też nie przyjęła odpowiedniej strategii dla technologii CCUS, a przeznaczona im w KPEiK rola w dekarbonizacji nie odpowiada ambicjom przemysłu. Dlatego apelujemy o szybkie przyjęcie strategii CCUS, jak też niezbędnych aktów prawnych umożliwiających wdrożenie tychże technologii, deklarując jednocześnie gotowość do zaangażowania się w ich współtworzenie i opiniowanie – mówi Maciej Giers, ekspert ds. dekarbonizacji Konfederacji Lewiatan.
Wysokie koszty inwestycji
Inną istotną barierą pozostają wysokie koszty inwestycji w technologie CCUS. Aktualnie brak jest w Polsce dedykowanych tym technologiom systemów wsparcia, jak też strategii dekarbonizacji przemysłu i określenia sposobów jej finansowania w ogóle. Konfederacja Lewiatan wzywa do niezwłocznego podjęcia prac nad potrzebnymi systemami wsparcia dla przemysłu, obejmującymi również technologie CCUS, np. w formie węglowych kontraktów różnicowych (ang. Carbon Contract for Difference, CCfD).
Dla wielu branż, np. przemysłu cementowego, pełnoskalowe wdrożenie wychwytu dwutlenku węgla stanowić będzie największy projekt inwestycyjny od dekad. Jest to również wielka szansa na z jednej strony utrzymanie miejsc pracy w polskim przemyśle, a z drugiej strony na stworzenie nowych. Szacunki eksperckie wskazują, iż jedna instalacja CCUS może stworzyć od kilku do kilkunastu stałych miejsc pracy w fazie operacyjnej i choćby kilkaset w fazie konstrukcyjnej. Inwestycje takie stanowią tym samym szansę również dla polskiej branży budowlanej. Dlatego Konfederacja Lewiatan uznaje, iż wdrożenie CCUS powinno opierać się o jak najwyższy udział podmiotów rodzimych i wysoki udział local content.
Niska świadomość technologii CCUS
Liczne badania opinii społecznej wskazują, iż świadomość technologii CCUS wśród Polek i Polaków pozostaje niska, a akceptacja dla ich wdrożenia, szczególnie w aspekcie podziemnego składowania dwutlenku węgla, niepewna. Technologie CCUS może dotykać również syndrom NIMBY tj. niechęci do wdrożenia w bezpośrednim sąsiedztwie przy jednoczesnym ogólnym deklarowanym wsparciu dla technologii. Konfederacja Lewiatan uznaje, iż wdrożenie CCUS powinno odbywać się z poszanowaniem opinii społeczności lokalnych poprzez otwarty dialog z nimi. Należy zbudować szeroką akceptację społeczną dla wdrożenia CCUS poprzez rzetelną kampanię informacyjną.
Nowe technologie nie dla węgla
Wdrożenie technologii CCUS spotyka się również z krytyką wynikającą z obawy, iż ich wdrożenie zahamuje odchodzenie od paliw kopalnych i pozwoli utrzymywać dalej oparty na nich system. Konfederacja Lewiatan nie wspiera instalacji na jednostkach węglowych, jak też wdrażania innych technologii CCUS opartych na węglu czy też służących zwiększeniu wydobycia węglowodorów (EOR). Ponadto wychwyt CO₂ powinien być rozwiązaniem ostatecznym, „domykającym” redukcję emisji w przypadku wyczerpania innych, ekonomicznie opłacalnych ścieżek dekarbonizacji takich jak zwiększenie efektywności energetycznej i zmiana miksu paliwowego.
Konfederacja Lewiatan, od listopada 2025 roku, realizuje projekt pt. „Budowa i wdrażanie strategii pozyskiwania nowych członków przez Konfederację Lewiatan”.
Projekt jest dofinansowany przez Unię Europejską w ramach programu FERS 2021-2027.
