Tramwaj, który zmienia oświetlenie w zależności od pory dnia i miejsca na trasie. Poznań testuje nietypowe rozwiązanie

Mobilnym laboratorium został tramwaj Tatra o numerze bocznym 412. Pojazd, od lat wykorzystywany przez poznańskiego przewoźnika, otrzymał nowoczesne wyposażenie, które pozwala eksperymentować ze światłem w przestrzeni pasażerskiej.

Projekt jest efektem współpracy trzech partnerów: MPK Poznań, Politechniki Poznańskiej oraz firmy Signify, specjalizującej się w technologiach oświetleniowych. Każdy z nich odpowiada za inną część przedsięwzięcia. Miejski przewoźnik udostępnił tramwaj, Signify przygotowało system oświetlenia, natomiast naukowcy zajmą się przeprowadzeniem badań i analizą ich wyników.

Najważniejsza różnica w porównaniu ze standardowym oświetleniem tramwajowym polega na możliwości zmieniania charakteru światła w zależności od warunków i potrzeb pasażerów.

Nowa instalacja wykorzystuje między innymi technologię BioUp, inspirowaną naturalnym światłem dziennym i jego wpływem na rytm dobowy człowieka. Towarzyszą jej diody LED Premium Ambiance, pozwalające kształtować atmosferę we wnętrzu pojazdu, oraz system Philips Hue umożliwiający uzyskiwanie dynamicznych efektów kolorystycznych.

W praktyce oznacza to, iż oświetlenie może mieć inny charakter rano, a inny wieczorem. Badacze chcą sprawdzić, czy odpowiednie parametry światła mogą wspierać koncentrację, wpływać korzystnie na samopoczucie albo pomagać pasażerom w odprężeniu się podczas powrotu do domu.

Na tym możliwości systemu się nie kończą. Jednym z założeń jest także powiązanie oświetlenia z położeniem tramwaju. Na wybranych przystankach planowane są dodatkowe efekty kolorystyczne. Przykładowo, w pobliżu stadionu Lecha Poznań wnętrze pojazdu mogłoby rozświetlać się na biało i niebiesko, nawiązując do klubowych barw.

Nie chodzi jednak wyłącznie o efekt wizualny.

Jak wyjaśnia dr inż. Julian Kominowski z Instytutu Transportu Politechniki Poznańskiej, kierownik projektu, odpowiednio zaprojektowane oświetlenie może także poprawiać czytelność przestrzeni pasażerskiej, poczucie bezpieczeństwa oraz dostępność pojazdu dla osób słabowidzących.

W systemie wykorzystano ponadto czujniki i specjalnie przygotowane algorytmy, które mają wspierać efektywne gospodarowanie energią. Rozwiązanie wpisuje się tym samym w koncepcję inteligentnego miasta, w którym technologie pomagają poprawiać jakość usług publicznych.

Prezes MPK Poznań Krzysztof Dostatni podkreśla, iż udostępnienie tramwaju do badań daje możliwość sprawdzenia nowych rozwiązań w rzeczywistych warunkach, a nie wyłącznie w laboratorium. Pozwoli to ocenić, jak pasażerowie reagują na zmieniające się światło podczas codziennych przejazdów.

To szczególnie istotne dla autorów projektu, ponieważ rozwiązania dobrze sprawdzające się w biurach czy innych pomieszczeniach nie muszą przynosić identycznych efektów w komunikacji miejskiej.

Rafał Kurzawa z Signify zwraca uwagę, iż nowoczesne technologie oświetleniowe mogą potencjalnie poprawiać komfort funkcjonowania człowieka w różnych warunkach. W przypadku tramwajów badacze chcą między innymi sprawdzić, jakie ustawienia światła pasażerowie uznają za najbardziej przyjazne.

Wyniki eksperymentu będą miały znaczenie nie tylko dla poznańskiego przewoźnika.

Jak wskazuje dr hab. Arkadiusz Ptak, prorektor Politechniki Poznańskiej ds. rozwoju i współpracy z gospodarką, celem badań jest opracowanie rekomendacji technicznych, które będzie można wykorzystać podczas projektowania systemów oświetlenia w przyszłych pojazdach komunikacji zbiorowej.

Na razie jest to przedsięwzięcie badawcze, a nie zapowiedź wyposażenia całej floty MPK w podobne instalacje. Dopiero analiza wyników pozwoli określić, które rozwiązania rzeczywiście poprawiają komfort pasażerów i czy warto stosować je na większą skalę.

Eksperymentalną Tatrę można już spotkać na poznańskich torowiskach. Tramwaj otrzymał również specjalne oznaczenia informujące o współpracy MPK Poznań, Politechniki Poznańskiej i Signify.