Umarł za nasze grzechy…

To zdanie powraca co roku i brzmi coraz ciszej, choć powinno brzmieć głośniej niż kiedykolwiek. Powtarzamy je bez oporu, wpisane w rytm świąt, ale coraz rzadziej traktujemy je serio. A przecież jeżeli ktoś oddał życie za człowieka, to znaczy, iż człowiek miał wartość, której nie wolno było podważyć ani pomniejszyć.

Dziś ta oczywistość przestała być oczywista
Świat nie stał się nagle bardziej brutalny, bo brutalność była w nim zawsze obecna. Zmieniło się coś znacznie ważniejszego — nasza reakcja. Wojna przestała być wydarzeniem, a stała się tłem, kolejne konflikty nie wywołują już wstrząsu, tylko krótkie zainteresowanie, które gwałtownie ustępuje miejsca kolejnym informacjom. Nie dlatego, iż nie rozumiemy, co się dzieje, ale dlatego, iż nauczyliśmy się funkcjonować obok tego wszystkiego.

I właśnie to przyzwyczajenie jest dziś najgroźniejsze
Podobnie dzieje się z tym, jak patrzymy na ludzi. W Stanach Zjednoczonych coraz częściej mówi się o granicach, bezpieczeństwie i deportacjach w sposób uporządkowany, spokojny, niemal techniczny. Wszystko ma swoje uzasadnienie, wszystko mieści się w ramach prawa, wszystko można wyjaśnić. Problem zaczyna się w momencie, kiedy w tej układance znika człowiek. Bo za każdą decyzją stoi konkretne życie, którego nie widać w statystyce ani w procedurze. Łatwiej jest mówić o systemie niż o tym, co on robi z ludźmi, łatwiej jest widzieć kategorię niż historię, łatwiej jest uporządkować rzeczywistość, jeżeli nie trzeba patrzeć na nią zbyt uważnie.

To nie jest zmiana języka. To jest zmiana sposobu myślenia
Granice państwa są czymś oczywistym, ale granice wrażliwości nie powinny się przesuwać. Tymczasem właśnie one przesuwają się dziś najszybciej. Coraz więcej rzeczy przestaje nas dziwić, coraz więcej jesteśmy w stanie zaakceptować, coraz łatwiej przychodzi nam przejść obok tego, co jeszcze niedawno byłoby nie do przyjęcia. Nie dlatego, iż jesteśmy gorsi niż kiedyś. Dlatego, iż przyzwyczailiśmy się. A przyzwyczajenie to cicha zgoda.

Człowiek przestał być najważniejszy
„Umarł za nasze grzechy” w takim świecie przestaje być zdaniem o przeszłości i zaczyna dotyczyć teraźniejszości w bardzo konkretny sposób. Bo jeżeli człowiek naprawdę ma wartość, to nie można jednocześnie zgadzać się na jego warunkowe traktowanie, na dzielenie go według kryteriów, które pozwalają jednych chronić, a innych pomijać. Nie da się pogodzić jednego z drugim.
Wielkanoc nie zmienia rzeczywistości i nie rozwiązuje problemów, ale odbiera jedną rzecz, którą bardzo lubimy — możliwość udawania, iż to wszystko nas nie dotyczy. Sens tej historii jest prosty: człowiek nie może być środkiem do celu, nie może być problemem do rozwiązania, nie może być kimś, kogo można przestać widzieć. jeżeli zaczynamy go tak traktować, to nie zmienia się tylko świat.

Zmienia się coś znacznie poważniejszego. Zmienia się nasze rozumienie tego, co jest ważne. I wtedy zdanie, które tak łatwo powtarzamy, przestaje być pocieszeniem. Staje się wyrzutem.
„Umarł za nasze grzechy” nie jest zdaniem, które ma nas uspokajać. To zdanie powinno nas zatrzymać. I może właśnie w tym zatrzymaniu kryje się sens Wielkanocy – nie w tym, co mówimy, ale w tym, czy jesteśmy jeszcze gotowi zobaczyć więcej niż tylko siebie.

Antoni B