W tym miejscu Polski było dzisiaj blisko -32 stopnie

To jedna z najniższych temperatur odnotowanych w tym miejscu od kilku lat. Hala Izerska, nazywana małą Syberią lub polskim biegunem zimna, słynie z ekstremalnych spadków temperatury. Oficjalny rekord tego miejsca to minus 36,6 stopnia z 29 grudnia 1996 roku. We wtorek, 6 grudnia nad ranem temperatura spadła do minus 31,7 stopni Celsjusza, mierząc 1 metr nad poziomem gruntu.

Fot. Shutterstock

Gdzie leży najzimniejsze miejsce w Polsce

Hala Izerska to górska łąka położona na wysokości 840-880 metrów nad poziomem morza w dolinie rzeki Izery, w zachodniej części Sudetów. To rozległa polana otoczona ze wszystkich stron wzniesieniami, co tworzy naturalną kotlinę. W centrum znajduje się schronisko Chatka Górzystów, będące punktem na szlakach pieszych i narciarskich.

Miejsce to od lat fascynuje meteorologów ze względu na niezwykle surowy klimat. Warunki panujące tutaj przypominają te z alpejskiego piętra w Karkonoszach, mimo iż Hala Izerska leży prawie 600 metrów niżej niż szczyt Śnieżki. Przyczyna tak niskich temperatur tkwi w zjawisku zwanym nocną inwersją temperatury. W bezchmurne noce zimne powietrze spływa z otaczających gór w dół, ku kotlinie. Ponieważ jest cięższe od ciepłego, gromadzi się na dnie doliny, nie mając możliwości dalszego odpływu. W efekcie temperatura w kotlinie może być o kilkanaście stopni niższa niż na okolicznych szczytach.

Jak niskie temperatury padają na Hali Izerskiej

Stacja meteorologiczna działa na Hali Izerskiej od 1995 roku. Od tamtej pory odnotowano dziesiątki przypadków ekstremalnie niskich temperatur. Najniższa oficjalnie zmierzona wartość to minus 36,6 stopnia Celsjusza z 29 grudnia 1996 roku. Kolejny ekstremalny mróz zanotowano 3 lutego 2012 roku – minus 36 stopni.

Zimą temperatura regularnie spada poniżej minus 30 stopni. W ostatnich 5 latach, mimo ogólnie cieplejszych zim w Polsce, Hala Izerska wielokrotnie notowała wartości przekraczające minus 30 stopni. To pokazuje, iż lokalne warunki topograficzne mają większy wpływ na temperaturę niż globalne trendy klimatyczne.

Naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego, którzy od lat badają to miejsce, szacują, iż przy napływie bardzo chłodnych mas powietrza – podobnych do tych z rekordowych zim 1929 i 1940 roku – temperatura na Hali Izerskiej może spaść choćby do minus 45 stopni Celsjusza. Historyczne zapisy z okresu przedwojennego wspominają o wartościach minus 42 stopnie w zimie 1939/1940, jednak brak stacji pomiarowych uniemożliwia oficjalne potwierdzenie tego rekordu.

Wyjątkowe są również temperatury letnie. 20 lipca 1996 roku o poranku termometry pokazały minus 5,5 stopnia. 14 sierpnia 2012 roku zmierzono minus 1,7 stopnia. To oznacza, iż przymrozki występują tutaj przez cały rok. Średnia temperatura roczna oscyluje wokół 15 stopni Celsjusza – wartość typowa dla znacznie wyżej położonych obszarów górskich.

Czy Hala Izerska to polski biegun zimna

Za polski biegun zimna tradycyjnie uważa się Suwalszyznę, gdzie temperatury zimą są zwykle niższe niż w innych regionach kraju. Oficjalny rekord Polski to minus 41 stopni Celsjusza, zmierzony 11 stycznia 1940 roku w Siedlcach. Podobne wartości odnotowano 10 lutego 1929 roku – w Żywcu minus 40,6 stopnia, w Poroninie minus 40,4 stopnia.

Hala Izerska konkuruje z tymi rekordami, choć jej wartości trudno porównywać bezpośrednio. Są to pomiary lokalne, dotyczące specyficznego mikroklimatu kotliny, a nie całego regionu. Okoliczne góry, mimo iż położone wyżej, są cieplejsze. Zjawisko to dotyczy wyłącznie niewielkiego obszaru wokół polany.

Naukowcy odkryli również inne mrozowiska w polskich górach. W latach 2015-2017 badacze z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zidentyfikowali Litworowy Kocioł w Tatrach Zachodnich jako miejsce o jeszcze niższych temperaturach niż Hala Izerska. To najgłębsza sucha kotlina w Tatrach, gdzie choćby latem temperatura może spaść do minus 10 stopni.

Co to oznacza dla czytelnika

Jeśli planujesz zimową wycieczkę w Góry Izerskie, pamiętaj, iż na Hali Izerskiej warunki pogodowe mogą być znacznie surowsze niż w pobliskim Świeradowie-Zdroju czy na innych trasach. Różnica temperatur między miastem a polaną może przekraczać 15 stopni.

Odpowiedni ubiór to podstawa bezpieczeństwa. W takich warunkach niezbędna jest odzież warstwowa, chroniąca przed wiatrem i wilgocią. Zwykła kurtka zimowa nie wystarczy – potrzebne są rękawice narciarskie, czapka zakrywająca uszy, szalik lub kominiarka oraz buty z grubą izolacją.

Chatka Górzystów, jedyne schronisko na Hali Izerskiej, jest czynne przez cały rok. To bezpieczne miejsce do ogrzania się podczas zimowych wędrówek. Warto jednak sprawdzić godziny otwarcia przed wyruszeniem w trasę, szczególnie w dni powszednie poza sezonem.

Ekstremalne mrozy na Hali Izerskiej nie są zjawiskiem sporadycznym. Występują regularnie, szczególnie w bezchmurne noce. jeżeli planujjesz nocleg w namiocie lub biwak, musisz być przygotowany na temperatury znacznie poniżej minus 20 stopni. Śpiwór powinien być przystosowany do ekstremalnych warunków górskich.

Dla fotografów i miłośników astronomy Hala Izerska to jedno z najlepszych miejsc w Polsce do obserwacji nieba. Brak zanieczyszczenia świetlnego i położenie w kotlinie sprawiają, iż widoczność gwiazd jest doskonała. Sierpniowe noce perseidów przyciągają tutaj tłumy turystów.

Kierowcy powinni pamiętać o przygotowaniu samochodu do zimowych warunków. Drogi prowadzące do Świeradowa-Zdroju i dalej w stronę Hali Izerskiej mogą być oblodzone. Opony zimowe i płyn do spryskiwaczy odporny na mróz to absolutne minimum.

Mróz na Hali Izerskiej to zjawisko naturalne wynikające z lokalnych warunków topograficznych. Nie oznacza ono nadejścia szczególnie surowej zimy w całej Polsce. To specyfika mikroklimatu tego miejsca, która sprawia, iż temperatura może tu być o kilkanaście stopni niższa niż w odległych o kilka kilometrów miejscowościach.

Według prognoz IMGW mróz w Polsce będzie się utrzymywał w najbliższych dniach. W północno-wschodniej części kraju oraz w rejonie podgórskim Sudetów temperatura minimalna może spaść do minus 18 stopni. Na pozostałym obszarze przewiduje się od minus 12 do minus 7 stopni, na wybrzeżu od minus 5 do minus 2 stopni.