Odnalezione w rodzinnych archiwach maszynopisy stały się podstawą książki poświęconej Franciszkowi Gąsienicy-Groniowi, pierwszemu polskiemu medaliście zimowych igrzysk olimpijskich. Publikację zaprezentowano 13 października w Zespole Szkół Mistrzostwa Sportowego w Zakopanem podczas spotkania pod hasłem „Znalezione po latach…”. W uroczystości uczestniczyła rodzina zmarłego w 2014 roku olimpijczyka, jego dawni zawodnicy, przyjaciele oraz przedstawiciele środowiska sportowego i władz samorządowych. Tego samego dnia odsłonięto również mural przedstawiający trzy wybitne postacie polskich sportów zimowych.
Franciszek Gąsienica-Groń to jedna z najważniejszych postaci w historii polskiego narciarstwa. Urodził się 30 września 1931 roku w Zakopanem. Był wszechstronnym sportowcem, który w młodości próbował swoich sił w różnych dyscyplinach, jednak największe sukcesy odniósł w kombinacji norweskiej, łączącej skoki narciarskie z biegiem na nartach.
Przełomowym momentem jego kariery były zimowe igrzyska olimpijskie w Cortina d’Ampezzo w 1956 roku. Gąsienica-Groń wywalczył wówczas brązowy medal, zajmując trzecie miejsce w rywalizacji kombinatorów norweskich. Był to pierwszy medal zdobyty przez reprezentanta Polski w historii zimowych igrzysk olimpijskich, a zarazem pierwszy olimpijski medal w tej konkurencji wywalczony przez zawodnika spoza Skandynawii.
Zakopiańczyk reprezentował barwy Wisły-Gwardii Zakopane. W 1958 roku zdobył mistrzostwo Polski w kombinacji norweskiej, a na krajowych arenach wielokrotnie stawał również na podium w kombinacji i skokach narciarskich. Jego karierę naznaczył poważny wypadek na Wielkiej Krokwi w 1957 roku. Mimo odniesionych obrażeń powrócił do sportu.
Po zakończeniu kariery zawodniczej poświęcił się pracy trenerskiej. Od 1965 roku szkolił młodych narciarzy w Zakopanem, wychowując ponad 40 mistrzów Polski w różnych konkurencjach narciarskich. Zmarł 31 lipca 2014 roku, mając 82 lata.
Maszynopisy odnalezione w rodzinnych archiwach
Historia powstania zaprezentowanej w Zakopanem książki jest równie interesująca jak losy jej bohatera. Publikacja zatytułowana „Wspomnienia Franciszka Gąsienicy-Gronia” została opracowana na podstawie oryginalnych maszynopisów odnalezionych w rodzinnych archiwach olimpijczyka.
Pieczę nad przygotowaniem książki sprawowała dr Zofia Stefania Kiełpińska, prezes Tatrzańskiej Rady Olimpijskiej. W pracach redakcyjnych uczestniczyli także zakopiański dziennikarz Szymon Bafia oraz Anna Gaura, wnuczka Franciszka Gąsienicy-Gronia.
W trakcie prac udało się ustalić, iż autorką maszynopisów oraz zawartych w nich ilustracji była redaktor Stefania Krzos. Mimo podjętych prób nie udało się jednak do niej dotrzeć.
Książka przedstawia życie Franciszka Gąsienicy-Gronia, jego doświadczenia i wspomnienia. Charakterystyczną cechą publikacji jest język – część tekstu zapisana została gwarą podhalańską, pozostała część polszczyzną literacką. Dzięki temu czytelnicy otrzymują nie tylko opowieść o sportowcu, ale także świadectwo realiów i środowiska, w którym dorastał i funkcjonował.
Wydanie książki sfinansowano z budżetu Tatrzańskiej Rady Olimpijskiej, a jej publikacji podjęła się krakowska Księgarnia Akademicka. Egzemplarz trafi również do zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej.
Rodzina, przyjaciele i wychowankowie olimpijczyka
Prezentacja książki zgromadziła osoby związane z Franciszkiem Gąsienicą-Groniem zarówno zawodowo, jak i prywatnie. Szczególnie ważna była obecność jego najbliższych – małżonki Czesławy, dzieci, wnuków i prawnuków.
Wśród uczestników znaleźli się również dawni zawodnicy olimpijczyka, jego koledzy, przyjaciele oraz osoby, które spotkał na różnych etapach swojego życia. Nie zabrakło przedstawicieli władz samorządowych, organizacji sportowych i środowiska narciarskiego.
Spotkanie miało momentami bardzo wzruszający charakter. Przywoływane wspomnienia pozwoliły spojrzeć na Franciszka Gąsienicę-Gronia nie tylko przez pryzmat historycznego medalu olimpijskiego, ale również jako na człowieka, trenera i wychowawcę kolejnych pokoleń sportowców.
Groń, Kowalczyk i Stoch na jednym muralu
Drugim istotnym punktem uroczystości było odsłonięcie muralu na jednej z reprezentacyjnych ścian budynku Zespołu Szkół Mistrzostwa Sportowego im. Stanisława Marusarza w Zakopanem.
Przedstawiono na nim trzy wybitne postacie polskich sportów zimowych: Franciszka Gąsienicę-Gronia, Justynę Kowalczyk oraz Kamila Stocha.
Wybór tych postaci ma szczególne znaczenie dla szkoły kształcącej młodych sportowców. Wszyscy troje związani są z historią polskiego narciarstwa i sukcesami na arenie międzynarodowej. Ich osiągnięcia mają być inspiracją dla kolejnych pokoleń uczniów, którzy na co dzień łączą naukę z treningami i sportową rywalizacją.
Poniedziałkowa uroczystość została także połączona z obchodami Dnia Edukacji Narodowej. Była więc okazją do podkreślenia roli nauczycieli i trenerów w rozwoju młodych sportowców.
Organizatorami wydarzenia były dyrekcja Zespołu Szkół Mistrzostwa Sportowego w Zakopanem, kierowana przez Dawida Szeligę, oraz Tatrzańska Rada Olimpijska, której prezesem jest dr Zofia Stefania Kiełpińska.
Spotkanie stanowiło nie tylko formę upamiętnienia pierwszego polskiego medalisty zimowych igrzysk olimpijskich, ale również okazję do zachowania i udostępnienia kolejnego fragmentu historii sportu na Podhalu. Dzięki odnalezionym materiałom wspomnienia Franciszka Gąsienicy-Gronia zyskały trwałą, książkową formę.
Gdzie można kupić książkę?
Osoby zainteresowane zakupem książki „Wspomnienia Franciszka Gąsienicy-Gronia”, do czego gorąco zachęcamy, proszone są o bezpośredni kontakt z Tatrzańską Radą Olimpijską i jej prezes, dr Zofią Stefanią Kiełpińską.
Kontakt telefoniczny: 602 701 313 lub 608 67 10 03.
Publikacja to nie tylko opowieść o pierwszym polskim medaliście zimowych igrzysk olimpijskich, ale również cenny zapis historii podhalańskiego sportu, wspomnień i tradycji. Z pewnością warto, aby znalazła miejsce w domowych biblioteczkach wszystkich miłośników sportu i historii Podhala.
