Fakty i mity o zmianach klimatu – co warto wiedzieć?
Zmiany klimatu to temat, który budzi emocje i… wiele nieporozumień. W przestrzeni publicznej wciąż krąży sporo mitów, które utrudniają zrozumienie problemu i podejmowanie realnych działań. Tymczasem nauka mówi jasno: klimat się zmienia, a działalność człowieka ma na to ogromny wpływ. Warto oddzielić fakty od mitów i sprawdzić, co naprawdę wiemy o zmianach klimatu.
MIT 1: „Zmiany klimatu to tylko naturalny proces”
✔️ FAKT: Klimat Ziemi rzeczywiście zmieniał się w przeszłości, ale obecne tempo zmian jest bezprecedensowe (czyli występujące pierwszy raz).
Według raportów IPCC (Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu) to działalność człowieka – spalanie paliw kopalnych, wylesianie i intensywna produkcja – jest główną przyczyną globalnego ocieplenia obserwowanego od połowy IXX wieku. Stężenie CO₂ w atmosferze jest dziś najwyższe od setek tysięcy lat.
MIT 2: „Jedna gmina czy jeden człowiek nic nie zmieni”
✔️ FAKT: Każde działanie ma znaczenie – szczególnie na poziomie lokalnym.
To właśnie w gminach podejmowane są decyzje dotyczące transportu, zieleni, gospodarki wodnej czy efektywności energetycznej budynków. Lokalne inicjatywy, pomnożone przez tysiące gmin, realnie wpływają na ograniczenie emisji i adaptację do zmian klimatu. To samo dotyczy człowieka – jeden trend rozpowszechniony wśród znajomych zrobi różnicę! Mamy wpływ – poprzez codzienne wybory i działania systemowe. Oszczędzanie energii, wody, ograniczanie emisji i wspieranie lokalnych inicjatyw klimatycznych to konkretne kroki, które zmniejszają skalę problemu i pomagają się do niego dostosować.
MIT 3: „Zmiany klimatu to problem przyszłych pokoleń”
✔️ FAKT: Skutki zmian klimatu odczuwamy już teraz.
Coraz częstsze susze, fale upałów, intensywne opady deszczu i lokalne podtopienia wpływają na rolnictwo, infrastrukturę i zdrowie mieszkańców. To nie prognozy – to rzeczywistość, z którą mierzą się już dzisiaj polskie rodziny oraz gminy w których żyją.
Co mówi nauka? Fakty, które warto znać:
- Globalna temperatura wzrosła już o ok. 1,1°C w porównaniu do epoki przedprzemysłowej.
• Główną przyczyną tak szybkiego wzrostu zmian są emisje gazów cieplarnianych pochodzące z działalności człowieka.
• Ograniczenie skutków zmian klimatu jest możliwe, ale wymaga działań na wszystkich poziomach – globalnym, krajowym i lokalnym.
Rzetelne źródła wiedzy to m.in. raporty IPCC, dane Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) oraz instytutów badawczych zajmujących się klimatem czyli m.in. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB (IMGW-PIB), Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB), Państwowy Instytut Geologiczny – PIB (PIG-PIB). Nie daj się ponieść dezinformacji – sprawdzaj wszelkie wiadomości właśnie w takich źródłach.
Polecamy na początek lekturę bezpłatnych opracowań, przygotowanych przez naukowców i ekspertów tj.:
- Leksykon polityki klimatycznej – już jest ! – Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych
- Klimatyczne ABC
Rola gminy w przeciwdziałaniu zmianom klimatu
Gminy odgrywają kluczową rolę w działaniach na rzecz klimatu. To one mogą inwestować w odnawialne źródła energii, termomodernizację budynków, rozwój transportu publicznego i zielonej infrastruktury. Ważnym obszarem jest także retencja wody, ochrona terenów zielonych oraz edukacja mieszkańców w zakresie oszczędzania zasobów i adaptacji do zmian klimatu. Dzięki lokalnym programom i strategiom gminy zwiększają odporność społeczności na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych i poprawiają jakość życia mieszkańców.
📍 A u nas?
W naszej gminie Niepołomice również podejmujemy działania na rzecz klimatu.
• Na terenie Niepołomic działa manualna stacja monitoringu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, mierząca PM10 oraz benzo(a)piren w PM10, a ponadto funkcjonuje niezależna automatyczna sieć monitoringu jakości powietrza Airly.
- Mieszkańcy mogą korzystać z formularza Ekointerwencja, uruchomionego przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Umożliwia on zgłaszanie naruszeń z zakresu środowiska. Są one automatycznie przekazywane do organów odpowiadających za przeprowadzenie kontroli.
- Gmina Niepołomice korzysta także z ekosłupków Air Sensor. Łącznie jest ich 4. Monitorują one jakość powietrza i przekazują informację w sposób bezpośredni (w postaci skali kolorystycznej na słupku).
- Gmina stara się utrzymywać drogi w sposób ograniczający wtórną emisję zanieczyszczeń – poprzez remonty i poprawę stanu nawierzchni dróg oraz ich regularne mycie. Główne i poboczne drogi w okresie od wiosny do jesieni są myte co około 2 tygodnie.
- Straż Miejska prowadzi kontrole zakazu spalania odpadów oraz przestrzegania uchwały antysmogowej województwa małopolskiego. Pobierane są próbki popiołu do badania laboratoryjnego.
- Edukujemy mieszkańców w szeroko pojętym zakresie ochrony powietrza. O korzyściach czystego powietrza i konsekwencjach jego złej jakości. O możliwościach jakie każdy z mieszkańców posiada by współdziałać w tym celu.
- W ramach utworzonego punktu obsługi mieszkańców, praktykujemy doradztwo w zakresie wymiany źródeł ciepła, modernizacji instalacji ciepłej wody użytkowej i poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych, w tym udzielamy pomocy przy procesie aplikacyjnym o środki na te działania.
Dlaczego warto działać lokalnie?
- Ekologia – mniejsze emisje, lepsza ochrona przyrody i zasobów naturalnych.
• Ekonomia – oszczędności energii, niższe koszty utrzymania infrastruktury.
• Bezpieczeństwo – większa odporność na susze, upały i intensywne opady.
Zmiany klimatu to wyzwanie, ale też szansa na mądre, długofalowe decyzje. Świadomość faktów i obalanie mitów to pierwszy krok do realnej zmiany. Każda gmina, każda społeczność i każdy mieszkaniec mają w tym procesie swoją rolę. Zacznijmy od wiedzy – i działajmy lokalnie.
