13 godzin temu
Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadza od 1 kwietnia 2026 r. zmienione reguły rozliczania świadczeń wykonanych ponad limit przewidziany w umowie. (Fot. Pixabay)Jak wyjaśnia Medonet, od kwietnia 2026 r. wchodzą w życie nowe zasady rozliczania świadczeń medycznych przekraczających limity określone w umowach z Narodowym Funduszem Zdrowia. Najważniejsze zmiany dotyczą niższych stawek za tzw. nadwykonania, a także wyłączenia z nowych regulacji kilku kluczowych grup pacjentów.
Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadza od 1 kwietnia 2026 r. zmienione reguły rozliczania świadczeń wykonanych ponad limit przewidziany w umowie. Choć podstawowe finansowanie pozostaje bez zmian, za każde dodatkowe świadczenie ponad ustaloną wartość placówki otrzymają niższą stawkę, tzw. stawkę korygującą. Początkowo planowano, iż wyniesie ona 40 proc. wartości bazowej, jednak po konsultacjach społecznych NFZ zdecydował się na jej podwyższenie – dla endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia) będzie to 60 proc., a dla diagnostyki obrazowej (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny) – 50 proc. wartości podstawowej.
Projekt zmian wzbudza duże emocje w środowisku medycznym. W trakcie dwutygodniowych konsultacji społecznych w marcu 2026 r. swoje uwagi zgłosiło aż 240 podmiotów. NFZ uwzględnił część zgłoszonych postulatów, podnosząc początkowo zaproponowane stawki. Zgodnie z nowymi zasadami, płatności za świadczenia przekraczające wartość umowy będą realizowane po zakończeniu roku, a świadczenia udzielone w pierwszym kwartale 2026 r. zostaną rozliczone według dotychczasowych reguł.
Jak wynika z informacji przekazanych przez Fundusz, kontrole NFZ wykazały liczne nieprawidłowości w rozliczaniu badań diagnostycznych. W wielu przypadkach placówki wykonywały pacjentom, którzy wymagali rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej kilku odcinków kręgosłupa, badania kilkukrotnie w krótkich odstępach czasu, oczekując osobnych skierowań. Według NFZ takie postępowanie prowadziło do niepotrzebnego powielania badań i generowania dodatkowych kosztów – w ponad 8,2 tys. z 12 tys. skontrolowanych badań rezonansu magnetycznego stwierdzono takie nieprawidłowości, co przełożyło się na zawyżenie kosztów o ponad 1 mln zł. Pacjenci byli również zmuszeni do wielokrotnego zgłaszania się na badania, co stanowiło dla nich dodatkowe obciążenie.
W trakcie kontroli okazało się także, iż to pracownie wykonujące badania często wnioskowały o rozdzielanie skierowań. NFZ podkreśla, iż zmiany nie obejmą świadczeń udzielanych dzieciom i młodzieży do 18. roku życia, pacjentom onkologicznym posiadającym kartę DiLO oraz osobom objętym programem profilaktyki raka jelita grubego. Te grupy zachowają dotychczasowe zasady rozliczania.
Fundusz zaznacza, iż diagnostyka dla pacjentów z kartą DiLO (Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego) pozostaje nielimitowana. Jest rozliczana w ramach pakietu onkologicznego, czyli z innej części budżetu niż diagnostyka ambulatoryjna objęta zmianami. Jak podkreśla Jakub Szulc, wiceprezes NFZ, w przypadku karty DiLO obowiązują rygorystyczne terminy dotyczące diagnostyki i rozpoczęcia leczenia, a karta powinna być wydawana już przy podejrzeniu choroby nowotworowej, by umożliwić szybkie rozpoczęcie terapii.
Filip Nowak, prezes NFZ, podkreśla, iż nowe rozwiązania mają na celu przywrócenie priorytetu pacjentom onkologicznym oraz ułatwienie dostępu do szybkiej ścieżki diagnostycznej także osobom, które dotąd nie były objęte kartą DiLO.
Medonet przypomina, iż wydatki na diagnostykę w Polsce rosną w szybkim tempie. W 2021 r. budżet NFZ po raz pierwszy przekroczył 100 mld zł, a w 2026 r. plan finansowy Funduszu osiągnie już ponad 200 mld zł. Choć liczba świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wzrosła w ostatnich latach o 20 proc., ich wartość finansowa wzrosła aż o 152 proc., co oznacza, iż wykonuje się tylko nieco więcej badań, ale za znacznie większe środki.
Koszty poszczególnych badań diagnostycznych w latach 2021-2025 wzrosły znacząco: tomografia komputerowa o 64 proc., rezonans magnetyczny o 58 proc., kolonoskopia o 82 proc., a gastroskopia aż o 133 proc. Wzrost kosztów jest związany m.in. z ustawą gwarantującą coroczny wzrost wynagrodzeń personelu medycznego – w 2026 r. koszt rekomendacji AOTMiT dotyczących wynagrodzeń przekroczy 70 mld zł, czyli ponad jedną trzecią budżetu NFZ.
Wiceszef Funduszu Jakub Szulc zaznacza, iż wprowadzane zmiany mają dać pracodawcom narzędzia do lepszego zarządzania rosnącymi kosztami pracy w ochronie zdrowia. NFZ zapowiada, iż będzie monitorował realizację świadczeń w nowym modelu rozliczania. Powstanie także specjalny zespół ekspertów, w którym obecna będzie m.in. prof. Edyta Szurowska, krajowa konsultantka w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej. Zespół opracuje standardy dotyczące kierowania na wybrane badania obrazowe oraz standardy opisu i interpretacji badań radiologicznych.
NFZ szacuje, iż proponowany model rozliczania nadwykonań dla tych czterech świadczeń ambulatoryjnych pozwoli na oszczędzenie choćby 625 mln w budżecie.
