SZTUKA. WSPÓŁPRACA. SPOŁECZNOŚĆ – 25 lat FOTOFESTIWALU w Łodzi

2 dni temu

Sztuka jako narzędzie rozumienia świata. kooperacja i społeczność jako odpowiedź na napięcia, które dotyczą nas wszystkich. Nie mogę się doczekać jubileuszowej, 25. edycji Fotofestiwalu w Łodzi. Wydarzenie mierzy się z najważniejszymi wyzwaniami współczesności – od kryzysu demokracji i katastrof klimatycznych, przez wpływ sztucznej inteligencji na obraz, po złożoną relację człowieka ze światem zwierząt. Proponuje spojrzenie na fotografię jako przestrzeń dialogu, krytycznego myślenia i budowania nowych form wspólnoty. W świecie, gdzie tyle nas dzieli, obraz znów staje się tym, co łączy, utrwala i dokumentuje.

Raz..dwa..trzy… Kto patrzy?

Nasz stosunek do innych zwierząt odzwierciedla sposób, w jaki rozumiemy samych siebie i otaczający nas świat. Od czasów prehistorycznych ludzi i zwierzęta łączy głęboka więź, która wraz z rozwojem cywilizacji zaczęła przybierać coraz bardziej złożone formy. Jak zauważył brytyjski artysta wizualny i pisarz John Berger, autor eseju Why Look at Animals?, od tysiącleci dzielimy tę samą przestrzeń, przyglądając się sobie nawzajem z mieszaniną fascynacji i niezrozumienia. Wystawa My, zwierzęta to zaproszenie do przyjrzenia się naszej relacji z nieludzkimi towarzyszami – krytycznie, uważnie i z czułością. Prezentowane projekty uruchamiają empatię, ale pozwalają też z dystansem spojrzeć na ludzki gatunek. Czasem odwracają perspektywę, innym razem pokazują jak głęboko są splecione nasze życia, dzięki temu odkrywamy nowe sposoby współistnienia i wychodzimy poza utarte schematy patrzenia na zwierzęta. I tak Nikita Teryoshin przedstawia podwórkowe koty jako alternatywę dla memicznych wizerunków kotów z internetu. Urodzony w roku Świni Feng Li dokumentuje życie swoje i swojej rodziny, w skład której wchodzi także m.in. świnia i kilka kotów. Maija Tammi łączy materiał wideo dokumentujące Mamę ośmiornicę z czułością poświęcającą swoje życie dla dzieci z własnym autoportretem wykonanym tuż po narodzinach dziecka. Marta Bogdańska zastanawia się, jak mówić o oporze i sprawczości zwierząt. Alfio Tommasini zachęca nas, abyśmy na świat zwierząt spojrzeli jako na naszego najstarszego nauczyciela. Z kolei Carlos Alba, dokumentując życie londyńskich rudych lisów, opowiada współczesną bajkę o władzy, pracy i nierównościach. Ang Siew Ching skłania do ponownego przemyślenia, jaki koszt ponoszą zwierzęta w kontekście utrzymania współczesnych społeczeństw. Richard Barnes zestawia nasz głęboki podziw dla natury z bezwzględnym pragnieniem jej podboju, a Jaap Scheeren w swojej fotoopowieści nawiązuje ponowną więź z przyrodą, licząc na odwzajemnioną miłość.

PHILIP MONTGOMERY/ “AMERICAN CYCLES”/ „CYKLE AMERYKI”

Ikoniczne czarno-białe fotografie Montgomery’ego oferują rzadki wgląd w dekadę amerykańskiej historii naznaczoną politycznymi wstrząsami oraz odradzającymi się – często celowo podsycanymi – konfliktami społecznymi i etnicznymi. Artysta portretuje społeczeństwo pełne napięć, ale także kruchej solidarności, tworząc wizualną mapę współczesnych Stanów Zjednoczonych. Jego fotografie prowadzą nas przez najważniejsze momenty ostatniej dekady: Minneapolis po zabójstwie George Floyda, pierwszą populistyczną kampanię Donalda Trumpa, protesty ruchu Black Lives Matter czy skutki katastrof naturalnych, takich jak huragan Irma. Mimo ciężaru przedstawianych wydarzeń refleksja Montgomery’ego nad dynamiką współczesnych Stanów Zjednoczonych Ameryki podtrzymuje wiarę w siłę solidarności i moc wspólnoty. Jego fotografie, przefiltrowane przez przez wyrazistą wrażliwość autora, odsłaniają Amerykę taką, jaka jest – nieinscenizowaną i bezpośrednią.

CYTATY Z RZECZYWISTOŚCI

Wyraziste głosy i odważne wizje – Program Otwarty Fotofestiwalu to przegląd najciekawszych, autorskich projektów. Choć każdy z nich wyrasta z innego kontekstu geograficznego i kulturowego – od Londynu i Helsinek po Amazonię, Katmandu czy Palestynę – twórczynie i twórcy przyglądają się momentom, w których codzienność odsłania swoją ukrytą strukturę: w pracy, w krajobrazie, w spotkaniu z drugim człowiekiem czy w politycznych narracjach. Artyści i artystki wykorzystują różne strategie wizualne, wychodząc od dokumentu i performansu przez inscenizację na pracy z archiwami kończąc.

W pracach Eleonory Agostini restauracja staje się sceną społecznego teatru. Tommaso Protti pokazuje brutalną rzeczywistość Amazonii, gdzie eksploatacja środowiska splata się z przemocą wobec lokalnych społeczności. Mari Mäntynen bada moment pierwszego spotkania jako przestrzeń negocjowania zaufania, dystansu i bliskości, a Eleana Konstantellos André odsłania mechanizmy powstawania społecznych mitów i polityki strachu. Arhant Gurung Shrestha zabiera nas do Nepalu, gdzie fotografia staje się narzędziem pracy z traumą i próbą odbudowania zaufania. Tanya Habjouqa przez lata przygląda się i dokumentuje palestyńską walkę o godność i przetrwanie w warunkach przemocy politycznej i ekologicznej.

HERITAGE LENS: Powolne zanikanie, czyli spojrzenie na ekologiczną katastrofę.

Co łączy osuszanie się terenów w delcie Padu, piasek na Mierzei Kurońskiej, algi na brzegach południowej Hiszpanii, dźwięki wydawane przez ptaki we Fryzji, wycinkę lasów na Słowacji, zmiany urbanistyczne w Helsinkach i powódź w Walencji? Dwanaścioro osób artystycznych zmierzyło się z tematem wpływu zmian klimatycznych na kulturowe dziedzictwo Europy. Wystawa jest rezultatem dwuletniego projektu Heritage Lens, będącego odpowiedzią na nasilające się zmiany klimatyczne i idące w ślad za nimi zagrożenia.

Osoby artystyczne: Arianna Sanesi (Włochy), Constanze Flamme (Niemcy), Emma Charrin (Francja), José Witteveen (Holandia), Katrina Rinke (Łotwa), Marco Lumini (Włochy), Mateusz Pecyna (Polska), Ola Skowrońska (Polska), Pedro Marcano (Wenezuela), Gema Galán (Hiszpania), Toivo Heinimäki (Finlandia), Michaela Nagyidaiová (Słowacja).

Do zobaczenia w Łodzi od 18 do 28 czerwca 2026.

Idź do oryginalnego materiału