1 godzina temu
Wystawiłeś pralkę obok kontenera, myśląc iż zabiorą ją razem z gabarytami? Tego samego dnia może przyjść Straż Miejska i wlepić Ci mandat. Elektrośmieci to kategoria odpadów niebezpiecznych, które wymagają specjalnego postępowania. Za ich niewłaściwe wyrzucenie grozi kara do 5000 zł.
Fot. Pixabay
Lodówka, telefon i słuchawki – wszystko to elektrośmieć
Każdy sprzęt oznaczony symbolem przekreślonego kosza na śmieci to automatycznie elektroodpad. Do tej kategorii należą nie tylko duże urządzenia AGD jak lodówki, pralki czy telewizory, ale również telefony, kalkulatory, żarówki, baterie, powerbanki, e-papierosy, zabawki elektroniczne czy LED-owe lampki.
Według danych organizacji ElektroEko, w 2015 roku w typowym polskim gospodarstwie domowym było średnio 15 urządzeń elektrycznych, a w 2022 już 30. To oznacza podwojenie liczby potencjalnych elektrośmieci w ciągu niespełna dekady. ONZ szacuje, iż w 2023 roku każda osoba na świecie wygenerowała średnio 8 kg elektroodpadów.
Rtęć, kadm i tykające baterie litowe
Elektrośmieci zawierają substancje silnie trujące: rtęć, kadm, ołów, freon, bor czy azbest. Gdy taki sprzęt trafi na zwykłe wysypisko, deszcz wypłucze metale ciężkie wprost do gleby i wód gruntowych. Skutki dla ludzi i zwierząt? Choroby układu nerwowego, uszkodzenia nerek, a w najgorszym przypadku nowotwory.
Dodatkowym zagrożeniem są baterie litowo-jonowe, którymi zasilane są telefony, laptopy, hulajnogi czy słuchawki bezprzewodowe. W śmieciarce mogą ulec uszkodzeniu i spowodować pożar – takie sytuacje zdarzają się coraz częściej.
Od 20 zł do 5000 zł, a choćby więcej
Za wyrzucenie elektrośmieci do zwykłego kosza Straż Miejska lub policja mogą nałożyć mandat do 500 zł. jeżeli jednak sprawa trafi do sądu, grzywna wzrasta do 5000 zł. To nie jest teoretyczna groźba – badanie GfK z 2019 roku pokazało, iż co piąty Polak przynajmniej raz wyrzucił zużytą elektronikę do zwykłego śmietnika.
Kary rosną, gdy ktoś próbuje samodzielnie demontować sprzęt, by odzyskać z niego części. Za rozbieranie elektroniki poza specjalistycznym zakładem grozi od 2000 zł do choćby 100 000 zł – niezależnie od tego, czy robi to firma, czy osoba prywatna.
Sklep musi przyjąć – choćby bez zakupu nowego sprzętu
Prawo nakłada na sprzedawców konkretne obowiązki. Podstawowa zasada to 1 za 1 – kupując nową pralkę, sklep musi bezpłatnie przyjąć starą. Co więcej, sklepy o powierzchni powyżej 400 m² (markety elektroniczne, dyskonty z elektroniką) mają obowiązek przyjmować małe elektroodpady do 25 cm bez konieczności zakupu czegokolwiek.
Oznacza to, iż starą myszkę komputerową, zegarek elektroniczny czy golarkę można po prostu zostawić w wyznaczonym koszu w markecie. jeżeli sprzedawca odmawia – to on łamie prawo.
PSZOK i bezpłatny odbiór z domu
Każda gmina ma obowiązek prowadzenia Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK), gdzie można bezpłatnie oddać dowolną ilość elektrośmieci. Tam przyjmą wszystko – od baterii po lodówkę.
Przy zakupie dużego sprzętu z dostawą do domu, dostawca ma obowiązek bezpłatnego odbioru starego urządzenia w momencie dostarczania nowego. Nie trzeba samemu wozić pralki do sklepu – to sprzedawca musi ją odebrać.
Jak prawidłowo pozbyć się elektrośmieci?
Sprawdź oznaczenie: jeżeli na sprzęcie jest symbol przekreślonego kosza, nie wolno go wyrzucać do zwykłych śmieci ani stawiać przy altanie śmietnikowej.
Małe urządzenia (do 25 cm): oddaj do marketu elektronicznego o powierzchni powyżej 400 m² – nie musisz nic kupować.
Duży sprzęt przy zakupie nowego: sklep ma obowiązek przyjąć stare urządzenie tego samego typu. Przy dostawie do domu – dostawca odbierze je bezpłatnie.
Bez zakupu: zawieź do PSZOK-u w swojej gminie. Sprawdź lokalizację na stronie internetowej urzędu miasta lub gminy.
Baterie i żarówki: większość sklepów ma specjalne pojemniki na baterie i świetlówki – można je tam zostawić za darmo.
Zbiórka wielkogabarytowa: wiele gmin organizuje kilka razy w roku bezpłatny odbiór elektrośmieci bezpośrednio sprzed domu – sprawdź harmonogram na stronie gminy.
