Zapomniany obóz w Luboniu

W 1941 roku przy dzisiejszej ul. Kościuszki w Luboniu rozpoczął działalność Reichsautobahnlager Poggenburg (Obóz Autostrady Rzeszy Poggenburg). Był to obóz pracy przymusowej dla Żydów, którzy na zlecenie niemieckiej firmy Günter Rohm pracowali przy budowie autostrady na odcinku Żabikowo.

Więźniowie tego obozu zmuszani byli do niewolniczej pracy przekraczającej ich możliwości fizyczne. Towarzyszył im głód, a codzienność naznaczona była przemocą. Wielu z nich umierało lub zapadało na choroby. Nie tylko z powodu chronicznego niedożywienia, ale także w wyniku wypadków przy pracy, którą wykonywali niezależnie od warunków pogodowych, bez odpowiedniej odzieży i narzędzi.

W tym roku mija 85 lat od tych tragicznych wydarzeń. Z tej okazji Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie przygotowało szeroko zakrojoną akcję edukacyjną skierowaną do mieszkańców Lubonia.

Przez cały marzec w lubońskich szkołach odbywały się warsztaty prowadzone przez edukatorkę Muzeum Martyrologicznego. Uczniowie klas ósmych szkół podstawowych oraz klas trzecich Dwujęzycznego Liceum Ogólnokształcącego w Luboniu mieli okazję odkrywać zapomnianą historię swojego miasta. Zapoznając się z relacjami ocalałych i świadków historii, poznawali losy byłych więźniów Obozu Autostrady Rzeszy Poggenburg oraz okoliczności powstania i funkcjonowania samego obozu.

Dla pozostałych mieszkańców Lubonia Muzeum zorganizowało wykład dr Anny Ziółkowskiej – dyrektor Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie, uznanego autorytetu w dziedzinie historii obozów pracy przymusowej dla Żydów na terenie Kraju Warty. Podczas spotkania, które odbyło się 18 marca, dr Ziółkowska przybliżyła znaczenie budowy autostrady w czasie okupacji, towarzyszące jej założenia ideologiczne, a także mechanizmy funkcjonowania obozów pracy przymusowej dla Żydów, ze szczególnym uwzględnieniem obozu RAB Poggenburg. Szczególną uwagę zwróciła na fakt, iż badanie historii tych miejsc jest wyjątkowo trudne. Z jednej strony niewielu z tych, którzy przeszli przez tego typu obozy, ocalało z Zagłady, z drugiej – pozostawione przez nich relacje najczęściej dotyczą obozów koncentracyjnych. Dlatego szczególnie poruszające są momenty, gdy do instytucji takich jak Muzeum Martyrologiczne zgłaszają się byli więźniowie lub członkowie ich rodzin, chcąc podzielić się swoją historią i opowiedzieć o własnych doświadczeniach.

Upamiętnienie powstania obozu pracy przymusowej dla Żydów w Żabikowie sprawiło, iż wielu mieszkańców Lubonia poznało tę zapomnianą część lokalnej historii. Dla części społeczności pozostaje ona jednak przez cały czas nieznana. Mamy jednak nadzieję, iż dzięki działalności Muzeum pamięć o ludziach, których losy w czasie wojny splotły się z Luboniem, będzie stopniowo przywracana lokalnej społeczności.

Patrycja Hajder

W marcu w lubońskich szkołach odbywały się warsztaty historyczne fot. Zb. Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie.