Biało-czerwona wspólnota

2 maja Polska obchodzi Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dzień Polonii i Polaków za Granicą. To dwa młode święta państwowe, które łączą symbol narodowy z ludźmi rozsianymi po całym świecie – także z Polonią w Chicago.

Co roku polska flaga wznoszona jest przed ratuszem w Chicago – mieście skupiającym największą ilość Polaków poza granicami kraju. Fot. Archiwum ZKP

Między Świętem Pracy (1 maja ) a rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 maja w polskim kalendarzu znajduje się dzień szczególny. Nie jest tak stary jak najważniejsze rocznice historyczne, ale w krótkim czasie stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli współczesnego patriotyzmu. 2 maja obchodzimy Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, a równocześnie Dzień Polonii i Polaków za Granicą.

To nieprzypadkowe sąsiedztwo dat. Biało-czerwona flaga jest znakiem państwa, historii i wspólnoty. Polonia zaś jest żywym dowodem na to, iż polskość nie kończy się na granicach kraju. W Chicago, gdzie od pokoleń mieszkają setki tysięcy osób polskiego pochodzenia, znaczenie tych świąt wybrzmiewa szczególnie mocno – zwłaszcza w dniach, gdy miasto przygotowuje się do jednej z największych parad polonijnych na świecie.

Święto flagi

Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej został ustanowiony przez Sejm w 2004 roku. Jego celem jest popularyzowanie wiedzy o polskich symbolach narodowych oraz okazywanie szacunku fladze, która towarzyszy Polakom zarówno podczas uroczystości państwowych, jak i w chwilach szczególnie trudnych.

Polskie barwy narodowe – biel i czerwień – mają długą tradycję. Wywodzą się z kolorów herbu Królestwa Polskiego: białego orła na czerwonym tle. W 1831 roku, w czasie Powstania Listopadowego, Sejm Królestwa Polskiego uznał biel i czerwień za barwy narodowe. Z czasem stały się one jednym z najważniejszych znaków polskiej tożsamości.

Flaga w prosty sposób łączy pokolenia. Powiewała nad polskimi oddziałami, nad domami emigrantów, nad szkołami, kościołami, organizacjami i miejscami pamięci. Była obecna w czasie walk o niepodległość, podczas wojny, w latach komunizmu i w chwilach narodowej radości. 2 maja przypomina, iż nie jest tylko dekoracją. Jest znakiem ciągłości państwa i wspólnoty.

Data święta ma również wymiar symboliczny. 2 maja 1945 roku polscy żołnierze zawiesili biało-czerwoną flagę na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie. W czasach PRL właśnie tego dnia władze często nakazywały zdejmowanie flag po obchodach 1 maja, aby nie pozostawały one wywieszone podczas rocznicy Konstytucji 3 maja, której komunistyczny system nie chciał uroczyście upamiętniać. Dzisiejsze święto przywraca więc biało-czerwonej należne miejsce – w przestrzeni publicznej i w codziennym życiu.

Dzień Polonii

Tego samego dnia obchodzony jest Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Święto zostało ustanowione przez Sejm RP w 2002 roku z inicjatywy Senatu, jako wyraz uznania dla dorobku Polonii, jej wkładu w odzyskanie przez Polskę niepodległości, wierności polskości oraz pomocy udzielanej ojczyźnie w najtrudniejszych momentach.

To święto milionów osób polskiego pochodzenia zamieszkałych poza granicami kraju. Według szacunków przywoływanych przez Senat RP poza Polską żyje około 18-20 milionów Polaków i osób polskiego pochodzenia. Są wśród nich potomkowie dawnych emigrantów politycznych i ekonomicznych, rodziny zesłańców, powojenni uchodźcy, emigranci solidarnościowi oraz ci, którzy wyjechali już po 1989 roku.

Historia Polonii to historia pracy, wiary, organizowania się i przekazywania języka następnym pokoleniom. To polskie parafie, szkoły sobotnie, harcerstwo, chóry, kluby, gazety, domy narodowe i organizacje społeczne. To także ogromny wkład w życie państw osiedlenia. Polacy za granicą budowali miasta, zakładali firmy, służyli w armiach sojuszniczych, tworzyli instytucje, pielęgnowali kulturę i przypominali światu o prawie Polski do wolności.

Chicago po polsku

W Stanach Zjednoczonych Dzień Polonii i Polaków za Granicą ma szczególny wymiar. To właśnie tutaj przez ponad sto lat rozwijały się jedne z największych i najaktywniejszych środowisk polonijnych. Chicago od dawna zajmuje w tej historii miejsce wyjątkowe.

Polonijna parada z okazji Konstytucji 3 maja, organizowana w centrum miasta, jest nie tylko świętem historycznym. Jest także publicznym świadectwem obecności Polaków w Ameryce. Ulicami Chicago przechodzą szkoły, parafie, organizacje, zespoły folklorystyczne, harcerze, weterani, przedstawiciele biznesu, młodzież i całe rodziny. Dla wielu uczestników to najważniejszy dzień w roku, w którym można głośno i z dumą powiedzieć: jesteśmy częścią Ameryki, ale pamiętamy, skąd pochodzimy.

W takim kontekście 2 maja staje się naturalnym wstępem do świętowania 3 maja. Najpierw flaga – znak państwa i historii. Potem Polonia – ludzie, którzy tę historię niosą dalej. Następnie Konstytucja 3 maja – symbol polskiej myśli politycznej, wolności i odpowiedzialności obywatelskiej. Razem tworzą majowy tryptyk pamięci, dumy i wspólnoty.

Jak świętujemy

W Polsce Dzień Flagi obchodzony jest przez uroczyste podnoszenie flagi państwowej, apele, koncerty, lekcje historii, akcje edukacyjne i wydarzenia organizowane przez szkoły, urzędy, instytucje kultury oraz organizacje społeczne. Coraz więcej osób wywiesza tego dnia flagę przed domem, na balkonie lub przy miejscu pracy.

Dzień Polonii i Polaków za Granicą obchodzony jest natomiast w polskich placówkach dyplomatycznych, szkołach polonijnych, parafiach i organizacjach na całym świecie. realizowane są spotkania, akademie, koncerty, msze święte, wystawy i uroczystości, podczas których przypomina się dorobek Polaków zamieszkałych poza krajem.

Najważniejsze jest jednak to, iż oba święta nie wymagają wielkich gestów. Czasem wystarczy wywiesić flagę, założyć biało-czerwony kotylion, zabrać dziecko na polską paradę, opowiedzieć mu historię rodziny, zapisać je do polskiej szkoły albo po prostu odezwać się tego dnia po polsku.

Znak wspólnoty

Dzień Flagi i Dzień Polonii są świętami stosunkowo młodymi, ale odpowiadają na bardzo starą potrzebę: potrzebę przynależności. Przypominają, iż naród to nie tylko terytorium i instytucje, ale także pamięć, język, kultura i więź między ludźmi.

Dla Polaków w kraju biało-czerwona jest znakiem państwa, które trwa mimo dramatycznej historii. Dla Polonii bywa czymś jeszcze bardziej osobistym – mostem łączącym rodzinne opowieści, język wyniesiony z domu, sobotnią szkołę, parafialne uroczystości, polską prasę i wspomnienia przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Dlatego 2 maja warto spojrzeć na flagę nie tylko jak na symbol państwowy. Warto zobaczyć w niej także znak ludzi, którzy przez lata, często bardzo daleko od Polski, nie pozwolili, by polskość stała się tylko wspomnieniem. W Chicago ta prawda jest widoczna szczególnie wyraźnie. Gdy biało-czerwone flagi pojawiają się nad ulicami miasta, nie są jedynie dekoracją parady. Są opowieścią o wspólnocie, która trwa – po obu stronach oceanu.

WEM