Renta wdowia wzrośnie od konkretnej daty. ZUS zacznie wypłacać 25 proc. drugiego świadczenia

To jedna z najważniejszych zmian dla wdów i wdowców pobierających rentę wdowią. Od 1 stycznia 2027 roku udział drugiego świadczenia wzrośnie z 15 do 25 proc. Dla wielu seniorów oznacza to wyższe przelewy z ZUS. Co istotne, osoby, które już mają ustalone prawo do renty wdowiej, nie będą musiały składać nowego wniosku tylko z powodu zmiany wskaźnika.

Starsza osoba liczy pieniądze. Grafika poglądowa (generowana automatycznie przy pomocy Gemini)

Różnica może być odczuwalna w domowym budżecie. Wszystko dlatego, iż od początku 2027 roku ZUS będzie uwzględniał dodatkowe 10 punktów procentowych drugiego świadczenia. Ostateczna korzyść będzie jednak zależała od indywidualnej sytuacji seniora oraz ustawowego limitu.

1 stycznia 2027 roku zmienią się wypłaty

Renta wdowia pozwala łączyć własne świadczenie z częścią świadczenia przysługującego po zmarłym małżonku.

Obecnie uprawniona osoba może otrzymywać 100 proc. jednego świadczenia i 15 proc. drugiego. Możliwe jest więc zachowanie wyższego świadczenia w całości i dołączenie części niższego.

Od 1 stycznia 2027 roku udział drugiego świadczenia wzrośnie z 15 do 25 proc.

Oznacza to wzrost o 10 punktów procentowych. W praktyce senior będzie otrzymywał 100 proc. jednego świadczenia oraz jedną czwartą drugiego, oczywiście z uwzględnieniem obowiązujących ograniczeń.

Masz 2000 zł drugiego świadczenia? Różnica wyniesie 200 zł miesięcznie

Możemy pokazać zmianę na prostym przykładzie.

Jeżeli drugie, niższe świadczenie wynosi 2000 zł, w tej chwili jego 15 proc. daje:

2000 zł × 15 proc. = 300 zł.

Po zmianie będzie to:

2000 zł × 25 proc. = 500 zł.

Różnica wyniesie zatem 200 zł miesięcznie.

W ciągu pełnego roku daje to:

200 zł × 12 = 2400 zł więcej.

To nasze wyliczenie pokazujące sam efekt podniesienia wskaźnika z 15 do 25 proc. Nie uwzględnia ono indywidualnych ograniczeń ani przyszłej waloryzacji.

Przy 3000 zł różnica wyniesie już 300 zł miesięcznie

Jeszcze większą zmianę zobaczymy, jeżeli drugie świadczenie wynosi 3000 zł.

Obecnie 15 proc. z tej kwoty to:

450 zł.

Od stycznia 2027 roku 25 proc. będzie wynosiło:

750 zł.

Senior zyska więc teoretycznie 300 zł miesięcznie, czyli choćby 3600 zł w skali 12 miesięcy.

Przy drugim świadczeniu wynoszącym 4000 zł różnica wynikająca wyłącznie ze zmiany wskaźnika sięgałaby już 400 zł miesięcznie.

ZUS ma przeliczyć świadczenia automatycznie

Dobra wiadomość dotyczy formalności. Osoby, które już pobierają rentę wdowią, nie będą musiały składać nowego wniosku tylko po to, aby skorzystać ze wzrostu wskaźnika do 25 proc.

Zmiana wynika z konstrukcji obowiązujących przepisów. Wyższy udział drugiego świadczenia zacznie obowiązywać od początku 2027 roku.

Seniorzy nie powinni więc szukać specjalnego formularza dotyczącego samego przejścia z 15 na 25 proc.

Jest jednak limit. Nie każdy dostanie pełną podwyżkę

Tu pojawia się bardzo ważne ograniczenie.

Renta wdowia nie pozwala na nieograniczone łączenie świadczeń. Łączna wypłata nie może przekraczać trzykrotności kwoty najniższej emerytury.

Według danych przytoczonych przez BiznesInfo obecny limit wynosi 5935,47 zł brutto.

Jeżeli po zastosowaniu mechanizmu renty wdowiej suma świadczeń przekroczy obowiązującą granicę, wypłata zostanie odpowiednio ograniczona.

Dlatego senior posiadający stosunkowo wysokie świadczenia może nie odczuć pełnej korzyści wynikającej ze wzrostu z 15 do 25 proc.

Limit również może wzrosnąć w 2027 roku

Znaczenie będzie miała przyszłoroczna waloryzacja emerytur i rent, ponieważ wraz ze wzrostem najniższej emerytury zmieni się również limit renty wdowiej.

W przytoczonej prognozie założono waloryzację na poziomie 3,48 proc. Przy takim wariancie granica miałaby wzrosnąć do około 6142,02 zł brutto.

Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, iż ostateczny wskaźnik waloryzacji na 2027 rok nie pozostało znany. Zależy od danych gospodarczych za 2026 rok. Podawany w tej chwili limit na przyszły rok należy więc traktować jako prognozę, a nie ostatecznie ustaloną kwotę.

Nie każdy wdowiec i nie każda wdowa mają prawo do świadczenia

Sama śmierć współmałżonka i pobieranie emerytury nie wystarczają do uzyskania renty wdowiej.

Ustawa przewiduje konkretne warunki dotyczące między innymi wieku, pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci współmałżonka oraz momentu nabycia prawa do renty rodzinnej.

Jednym z najbardziej dyskutowanych warunków jest zasada dotycząca wieku. Prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku musi zostać nabyte nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

To właśnie ten warunek sprawia, iż część osób, które zostały wdowami lub wdowcami znacznie wcześniej, nie może korzystać z mechanizmu renty wdowiej.

Seniorzy kwestionują ograniczenia

Przepisy od początku budzą dyskusję. Jak informuje BiznesInfo, do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich trafiają skargi dotyczące między innymi kryterium wieku.

Kontrowersje budzi również maksymalny limit świadczeń. Osoby posiadające wyższe emerytury mogą bowiem spełniać pozostałe warunki, ale nie wykorzystać w pełni mechanizmu łączenia świadczeń.

Dlatego wzrost wskaźnika do 25 proc. nie będzie oznaczał identycznej podwyżki dla wszystkich.

Dlaczego 10 punktów procentowych robi tak dużą różnicę?

Mechanizm jest bardzo prosty. Wzrost z 15 do 25 proc. oznacza, iż senior otrzyma dodatkowo równowartość 10 proc. drugiego świadczenia, o ile nie zadziała limit.

Jeżeli drugie świadczenie wynosi:

1500 zł, różnica wyniesie 150 zł miesięcznie.

2000 zł, różnica wyniesie 200 zł miesięcznie.

2500 zł, różnica wyniesie 250 zł miesięcznie.

3000 zł, różnica wyniesie 300 zł miesięcznie.

3500 zł, różnica wyniesie 350 zł miesięcznie.

4000 zł, różnica wyniesie 400 zł miesięcznie.

Są to nasze matematyczne symulacje pokazujące wyłącznie zmianę wskaźnika. Rzeczywista wypłata zależy od wysokości obu świadczeń i obowiązującego limitu.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeżeli już pobierasz rentę wdowią, zapamiętaj przede wszystkim datę 1 stycznia 2027 roku. Wtedy udział drugiego świadczenia zwiększy się z 15 do 25 proc.

Nie musisz składać nowego wniosku tylko z powodu tej zmiany. Mechanizm zostanie zastosowany do osób posiadających prawo do świadczenia.

Możesz już teraz orientacyjnie policzyć potencjalną różnicę. Wystarczy ustalić wysokość drugiego świadczenia i obliczyć z niego 10 proc. o ile wynosi ono przykładowo 2300 zł, sama zmiana wskaźnika oznaczałaby około 230 zł więcej miesięcznie.

Trzeba jednak pamiętać o limicie łącznej wypłaty. Szczególnie osoby otrzymujące wyższe świadczenia powinny sprawdzić swoją sytuację po ogłoszeniu ostatecznych kwot obowiązujących w 2027 roku.

Najważniejsze są więc 2 daty: 1 stycznia 2027 roku, kiedy udział drugiego świadczenia wzrośnie do 25 proc., oraz 1 marca 2027 roku, kiedy nastąpi coroczna waloryzacja emerytur i rent.